ÞESSI PÓSTUR VAR SENDUR TIL ÁSKRIFENDA FIMMTUDAGINN 13. NÓVEMBER OG ER NÚ BIRTUR OPINBERLEGA
STUTTA ÚTGÁFAN
Háir útlánavextir eru afleiðing af háu vaxtastigi og háum sköttum en ekki arðsemi bankanna
Í kjölfar dóms Hæstaréttar myndaðist óvissa á lánamarkaði en nú eru bankarnir byrjaðir að lána á ný. Umræðan undanfarna daga hefur snúist um það hvað vextir séu háir og “stappa nærri sturlun” og að bankarnir geti vel lækkað vexti í ljósi þess hversu vel gengur. Neðangreind mynd var t.d. sýnd í fréttatíma RÚV og byggir á sambærilegri mynd sem formaður Neytendasamtakanna birti fyrir skömmu.
Auðvitað er þessi mynd sláandi en þegar þetta er sett í samhengi við fjármögnunarkjör banka í þessum löndum verður myndin ekki jafn hagfelld málflutningnum.
Heimild: Útreikningar AKKUR
Myndin sýnir muninn á þeim útlánavöxtum sem sýndir eru á fyrri myndinni og stýrivöxtum hvers lands fyrir sig. Fleiri atriði hafa svo áhrif eins og t.d. að á Íslandi fara tæplega 35% afkomu íbúðaláns í bankaskatt og tekjuskatta á meðan hlutfallið á hinum Norðurlöndunum er 20-26%. Lægst í Finnlandi þar sem engir sértækir bankaskattar eru til staðar og þar er munurinn á útlánavöxtum og stýrivöxtum minnstur - tilviljun?
Þeir sem skilja hvernig bankarekstur virka átta sig á því að það eru nokkrir hlutir sem hafa áhrif á hversu hár vaxtamunurinn er. Það eina sem bankinn sjálfur hefur stjórn á er arðsemiskrafan og kostnaðarhlutfallið en síðan hafa eiginfjárkröfur, áhættuvogir og skattar einnig áhrif.
Arion banki og Íslandsbanki eru með arðsemismarkmið upp á 13% og 10% en á sama tíma eru stýrivextir á Íslandi 7,5%. Sjáum samanburð við arðsemiskörfu annarra kerfislega mikilvægra banka á Norðurlöndum.
Arðsemismarkmið íslensku bankanna er í lægri kantinum, Danske Bank er sá eini sem er með undir 14% arðsemismarkmið. Þess má geta að markmið Handelsbanken er að vera með hærri arðsemi en samkeppnin en skilgreina ekki tölulegt markmið.
Þegar tekið er tillit til þess að stýrivextir eru mjög misjafnir á milli þessara landa þá eru arðsemismarkmið íslensku bankanna alls ekki há og eru frekar of lág ef eitthvað er.
Ef arðsemismarkmið íslensku bankanna væri í samræmi við KMB á Norðurlöndum ættu þau að vera 17-21% í stað 10-13%. Svipaða sögu er að segja ef horft er til 10 ára ríkisskuldabréfavaxta í stað stýrivaxta.
Með því að gefa sér ákveðnar forsendur er hægt að reikna út hversu háir útlánavextir þurfa að vera til að ná ákveðinni arðsemi. Löbbum í gegnum einfalt dæmi.
Veitt er 70% íbúðalán til kaupa á 80mkr íbúð. Lánið er því 56mkr.
Gefum okkur að CRR3 hafi tekið gildi, þá er áhættugrunnur 17,5mkr eða 31,3% af lánsfjárhæð.
Gefum okkur 20% eiginfjárkröfu sem þýðir að af 56mkr láni eru 3,5mkr fjármagnaðar með eigin fé og rest með innlánum eða annarri fjármögnun.
13% arðsemiskrafa þýðir að bankinn þarf að hagnast um 455þkr eftir alla skatta (13% af 3,5mkr).
Jaðartekjuskattur er 26% og bankaskattur er 0,145% á skuldirnar svo heildarskattgreiðslur eru 236þkr og hagnaður fyrir skatta þarf því að vera 691þkr.
Kostnaðarhlutföll eru í kringum 45% og virðisrýrnun íbúðalána um 0,04% svo hreinar vaxtatekjur þurfa að vera tæplega 1,3mkr til að ná 691þkr hagnaði fyrir skatta.
Ef við gefum okkur að bankinn getur fjármagnað sig á stýrivöxtum (til að hafa þetta einfalt) þýðir það að vaxtakostnaður hans er 3,9mkr á ári (7,5% af 56mkr láni að frádregnum eiginfjárhlutanum upp á 3,5mkr).
Vaxtatekjur þurfa því að vera 5,2mkr á ári eða 9,3%.
Ef bankaskattur á skuldir og sértæki tekjuskatturinn væri lagður af væri hægt að lækka þessa útlánavexti um 0,4%-stig með sömu arðsemi.